Alfred Döblin
GÓRY MORZA I GIGANCI
(1924)
Dedykacja
Cóż ja czynię, kiedy o tobie mówię. Mam
poczucie, że nie wolno mi wypowiedzieć ani słowa o tobie, nawet wyraźnie o
tobie myśleć. Zwracam się do ciebie per „ty”, jakbyś był istotą, zwierzęciem
rośliną kamieniem jak ja. Już widzę własną bezradność i to, że każde słowo jest
daremne. Nie śmiem zbliżyć się do was, wy potworne istoty, potwory, które
przyniosłyście mnie na świat, tu, gdzie jestem i jaki jestem. Jestem tylko
kartą unoszącą się na wodzie. Wy, bezimienni o tysiąca imion, podtrzymujecie
mnie, poruszacie, niesiecie, ścieracie na proch.
Wiele już napisałem. Ale
tylko wokół was krążyłem. Zalękniony oddaliłem się od was. W mej pokorze wobec
was krył się lęk przed przed paraliżem i odrętwieniem. Zawsze trzymałem was,
przyznaję, jako coś strasznego w mrocznym zakątku serca. Tam was ukryłem i
zatrzasnąłem drzwi.
Teraz mówię — nie chcę
powiedzieć „ty” ani „wy” — o nim, o Tysiącnogim Tysiącrękim Tysiącgłowym. Tym,
co jest wirującym wiatrem. Tym, co płonie w ogniu, pełgającym gorącym
błękitnawym białym czerwonym. Tym, co jest zimny i gorący, co błyska, piętrzy
chmury, deszcz spuszcza, magnetycznie przemyka w tę i we w tę. Co gromadzi się
w zwierzętach, w nich wodzi skośnymi oczami w lewo i prawo za sarną, by
skoczyły, chwyciły, szczęki otwierały i zamykały. Tym, czego sarna się boi. O
jej krwi, która płynie i którą ten drugi zwierz pije. O tysięcznej istocie,
która w materii kamieniach gazach tchnie, paruje, rozpuszcza się, łączy,
rozwiewa. Wciąż nowy dech i opar. Wciąż nowy trzask, stop i rozwiew.
W każdej minucie przemiana.
Tu, gdzie piszę, na papierze, w płynącym atramencie, w dziennym świetle, które
na biały szeleszczący papier pada. Jak papier się ugina, marszczy pod stalówką.
Jak stalówka się ugina, prostuje. Jak prowadząca pióro dłoń wędruje od lewej do
prawej i z końca wiersza wraca w lewo. Czuję obsadkę pod palcem: to są nerwy,
krew je obmywa. Krew przepływa przez palec, przez wszystkie palce, przez rękę,
obie ręce, ramiona, pierś, całe ciało, jego skórę mięśnie wnętrzności, dociera
do każdej powierzchni zakamarka niszy. Tyle w tym przemian. A jestem tylko
jednostką, maleńkim skrawkiem przestrzeni. Na mym stole, na białym obrusie,
więdną trzy żółte tulipany, każdy ich listek niezwykle bogaty w szczegóły. Obok
zielone liście białego głogu szkarłatnego głogu. Na dole, na trawniku, bratki
niezapominajki fiołki. Jest maj. Nie liczyłem, ile drzew kwiatów traw rośnie w
parkach. Na każdym liściu łodydze i pędzie w każdej sekundzie coś się dzieje.
Oto działa Tysiącimienne.
Oto ono.
Śpiew drozdów, zgrzyt i
łoskot szyn: to ono.
Cisza, ruchem wypełniona, której
nie słyszę, lecz wiem, że upływa: to ono. Tysiącimienne. Nieustannie kotłujące
się obracające powstające upadające się krzyżujące.
Idę po miękkim sprężystym
podłożu na płaskim krańcu jeziora Schlachtensee. Po drugiej stronie przed Starą
Chatą Rybacką stoją stoły i krzesła, opar nad wodą i trzcinowisko. Idę po dnie
powietrza. Zamknięty w tej chwili pośród miriad rzeczy w tym zakątku świata.
Razem jesteśmy tym światem: miękkie podłoże trzciny jezioro krzesła stoły przed
chatą rybacką, karpie w wodzie, komary nad nią, ptaki w ogrodach willi Zehlendorfu,
kukania kukułki trawy piasek słoneczne światło chmury wędkarze wędki żyłki
haczyki przynęty śpiew dziecięcy ciepło elektryczne napięcie powietrza. Jak
oślepiająco szaleje w górze słońce. Kto to jest. Jakie masy gwiazd szaleją obok
niego, nie widzę ich.
Mroczna przetaczająca się
grzmiąca potęga. Wy mroczne pędzące, splątane ze sobą, wy łagodne rozkoszne
niewyobrażalnie piękne, niemal nie do zniesienia ciężkie nieustające potęgi.
Drżący pochwytny migotliwy Tysiąconogi Tysiącduchy Tysiącgłowy.
Co zamierzacie ze mną
uczynić. Czym jestem w was. Muszę o was mówić to, co czuję. Bo któż wie, jak długo
jeszcze będę żył.
Nie chcę dokonać żywota,
nie przemówiwszy o tym, co często odczuwałem z przerażeniem, a teraz odczuwam w
ciszy, nasłuchując, przeczuwając.